İbâdet Nedir?

İbadet, Arapça kökenli bir kelimedir. Sözlükte; boyun eğmek, itaat ve kulluk etmek anlamına gelir. Terim olarak ise kulun Allah’a saygı, sevgi, şükür ve minnet duygularını ifade etmesi ve Allahû Teâlâ’ya karşı tekbir, takdis, hamd gibi vazifelerini, Onun emrettiği tarzda yerine getirmesidir. Başka öz bir ifade ile gönülden Allah’ın yap dediklerini yapmak ve yasakladıklarını yapmamaktır.

Bediüzzaman Said Nursi Hazretlerinin tarifine göre ise ‘ibadetin manası şudur: Dergâh-ı İlahîde abd, kendi kusurunu ve acz ve fakrını görüp kemal-i rububiyyetin ve kudret-i Samedâniyenin ve rahmet-i İlâhiyenin önünde hayret ve muhabbetle secde etmektir. Yani rububiyyetin saltanatı, nasıl ki ubudiyeti ve itaati ister; rububiyyetin kudsiyeti, paklığı dahi ister ki abd, kendi kusurunu görüp istiğfar ile ve Rabbini bütün nekâisten pâk ve müberra ve ehl-i dalâletin efkâr-ı bâtılasından münezzeh ve muallâ ve kâinatın bütün kusuratından mukaddes ve muarrâ olduğunu; tesbih ile Sübhânallah ile ilân etsin’.1

Evet, biz kendi kusurumuzu, acz ve fakrımızı görüp ibadet ederek hakiki insaniyete, gerçek şerefe kavuşur eşref-i mahlûkat oluruz. Zaten biz insanların yaratılış gayesi ibadet ile bu şerefe nâil olmaktır. Nitekim Cenâb-ı Hak “Ben cinleri ve insanları, ancak bana ibadet etmeleri için yarattım.”2 buyurmaktadır. Bir başka âyette ise “Ey insanlar! Sizi ve sizden evvelki insanları yaratan Rabbinize ibadet ediniz ki takva mertebesine nail olasınız.”3 buyurarak bizleri ibadete davet etmekte takva mertebesine nail olmamızı istemektedir. Bu yüzden bir mü’min olarak, bu âyet-i kerimelerin ifade ettiği yaratılış gayemize uygun şekilde hareket etmeli Yaradan’ımıza karşı ibadet ve kulluk vazifemizi tam ve eksiksiz yerine getirmeye çalışmalı ve Cenab-ı Hakkın rızasını kazanmalıyız.

İbadet; sadece namaz, oruç, zekât, hac gibi temel ibadetlerle sınırlı değildir. Bunlar zaten temel ve şart olanlardır. Yani olmazsa olmazlardandır. Peki, ibadet çeşitleri nelerdir? İbadetler genel manada yapılış itibariyle üç çeşittir.

1 – Bedenî ibadet: Kalp ve beden hareketleriyle yapılan ibadetlerdir. Namaz kılmak, oruç tutmak gibi…

2- Maddî ibadet: Mal ile yapılan ibadettir. Zekât vermek, sadaka vermek gibi…

3- Hem maddî hem bedenî ibadet: Vücut hareketleri ve mal ile yapılan ibadetlerdir. Buna en güzel cihadı örnek gösterebiliriz. Zira cihad, en başta nefsimizle mücadele sonra yeryüzünde Allah’ın hâkimiyetini tesis için mallarımız ve canlarımızla savaşmak demektir. Hacc da hem maddi hem bedeni ibadetler arasındadır.

Ayrıca kendine has bir tanımlamayla Asrın İmamı Said Nursi hazretleri ibadeti iki kısma ayırmaktadır. Bir kısmı müsbet ibadettir ki, namaz ve niyaz gibi malûm ibadetler olup, diğeri menfî ibadettir ki hastalıklar, musibetler insana aczini ve zaafını hissettirdiğinden, hâlis, riyasız manevî bir ibadet olduğunu dile getirmektedir.4

Said YÜKSEKDAĞ

said_yuksekdag@hotmail.com

Twitter: @SaidYuksekdag

 

Dipnotlar:

1) Sözler, Said Nursî, Shf:71, Yeni Asya, 2013

2) Zâriyât Sûresi, Âyet:56

3) Bakara Sûresi, Âyet:21

4) Lem’alar, Said Nursî, Shf:471, Yeni Asya, 2013

 

Sende yorum yazabilirsin