İnkılap ve Bediüzzaman’ın Değişim Anlayışı

Türk tarihi Türklerin Anadolu’ya gelmesi ile bir ınkılap yapmış, Hristiyan olan Anadolu, Türklerin islami gayretleri ve cihad ruhu ile Müslümanlığa yavaş yavaş inkılap etmiş, Anadolu İslamlaşmıştır. Bundan tarikatlerin, Baciyan-ı Rum’un Anadolu erenlerinin büyük himmet ve gayretleri olmuştur, toplum öylesine değişmiştir ki Selçuklu devleti bu topraklar üzerinde kurulmuş, Allah Anadoluyu büyük tarikat şeyhleri ve evliyalarının nefesleri, ilahileri ve gazelleri ile mayalamış ve büyük manevi bir toplum meydana gelmiş, Selçuklu’nun arkasından Osmanlı devleti ortaya çıkmıştır. Yunus ve Mevlana, büyük veli hazretlerinin öğretilerinin Anadolu’da halkı etkilemesi sonucu üzerine devlet kurulacak mümin ve muttaki ve abid ve asker bir millet ortaya çıkmıştır.

Bediüzzaman terakkiyi bir milleti karargah ittihaz edip oradan ayrılmayan bir olguya benzetmez, kim çalışırsa terakki onların eline geçer, mevsimler gibidir.. Terakki ve tedenni gibi medeniyet olguları, hangi millet çalışırsa fıtrata uygun hareket ederse o terakki mevsimine uğrar. Yoksa tedenni ve yıkılış mevsimlerine uğrar, atalarımız terakki mevsiminde asırlarca dolaşmış cihana ilmi öğretmiş insanlardı, ama ne zaman dünyanın haracını yiyip sevk ü safaya dalmışlar duraklama ve yıkılma dönemlerine girmişlerdir. Lale Devre süfliyatın devri idi.. 

Nedim’in;

Bir safa bahşedelim gel şu dili naşade
Gidelim servi revanım yürü sadabade

Demesi;

İşte üç çifte kayık iskelede amade
Gidelim servi revanım yürü sadabade

Bir cam sun Allah için bir kadeh de ol mah için
Ta medhi sahenşah için alam ele levh ü kalem

Bütün bu mısralar varlığın doğurduğu şımarmaların tezahürleridir. Bizim lale devrimiz Roma’nın izmihlali hep sefahet yüzünden olmuştur. 1908 den sonra meydana gelen ahlaksızlıklar yüzünden Yakup Kadri o günün İstanbul’unu Sodom ve Gomore‘ye benzetir. Bunu bir o isimde romanında anlatır. Sodom ve Gomore livata ve eşcinselliğin hakim olduğu lut kavminin, Babil bölgesinin hastalıklarıdır. 1908 den ta 1920 lere kadar bu hasta toplumu Allah savaşlarda ölen binlerce şehit ile temizler, toplumun yağı ayranından ayrılır. O savaşlardaki çektiklerimizi dini yaşamadaki laubalilliklerimize göre izah eder, Bediüzzaman. Günde beş vakit namazı kılmayan insanlar günlerce savaşırlar bedenleri Allah için eğilmeyince yerini başka eğilme kalkmalar alır.

Bediüzzaman bu hasta toplumu bilir ama daha derin hastalıklar ortaya koyar. Tüm bunları teşhis etmiştir ve Hutbe-i Şamiye bu hastalıkların psikanalitik izahlarıdır. Bediüzzaman namazın hayatın yerini bildiği için savaşları da namaza göre izah eder, felaketler namaz yüzündendir. Hayatında her safhada, her gittiği yerde namazı emreder, sorar soruşturur, en ceberutlara da en sıradan insanlara da hapishanelerdeki on kişiyi öldürmüş insanlara da, uçaklarda çalışan insanlara da , çünkü namaz dinin direğidir. Din toplum olduğuna göre namazı olmayan toplum yıkık veya tezelzüldeki toplumdur.

Bediüzzaman namazın önemini eserlerinde siyasi, ferdi, toplumsal , idari, uhrevi , sosyolojik ,hayatı tanzim , temizlik bütün boyutları ile izah eder.

Sultan Abdülmecid ve Sultan Selim yenilik hareketleri başlattılar askerin giyimini halkın giyimini değiştirmekle yenilik gelir zannettiler, ruhsal değişimi bilemediler, sarığı çıkarıp fesi koymakla biçimsel bir değişimi sağlamış olabilirler, yeni mektepler açıldı, tıp okulları, askeri okullar, idadiler… ama bu okullarda gerekli değişimi ve yeni nesilleri ortaya çıkarmadı. Bu okullarda Fransız ihtilalinin tesirleri ile ihtilalci, atalarını beğenmeyen bir nesil ortaya çıktı, Medrese kendini yenileyemedi, okul medreseden koptu.

Bediüzzaman zekilerin okullara gittiğini derken bir izmihlalin işaretlerini verir. Okullarda din milliyet dengesi kalmadı. Frenkmeşrep bir nesil ortaya çıktı, ihtilalciler itttihad terakki ondan önce jön Türkler bütün bu yenileşme hareketlerinin tezahürleridir. Namık Kemal, Ali Suavi, Ziya Paşa ihtilallerle ülkeyi kurtacaklarını sandılar ama olmadı. Ömürlerini, ideallerini kaybettiler, maceraperestlikten öteye geçemediler.

Ne Osmanlı padişahları ne Tanzimatçılar, ne Birinci ve İkinci Meşrutiyet, ne jön Türkçüler, Gökalp ve arkadaşları Bediüzzaman’ı anlayamadılar. Onu Barla ve civar köylerdeki saf insanlar anladılar, hayatlarını vakfettiler, tavuklarının yumurtalarını kitapların kağıt parası için iktisad eden insanlar bunlar sav köyündeki bin kalemden bazları , bin kalem ile yazan Köy Matbaa nerede, o sırada klasikleri tercüme eden devrin idaresinin yaldızlı kuşe kağıtlı kitapları nerede..

Gidin ortaokulların liselerin kütüphanelerine, mahzende olgunlaşmayı ekleyen şaraplar gibi o klasik tercümeler, Zola vesaire yazarların kitapları.. Birinci meclisteki birçok insan daha sonrakilerde daha sonrakiler de hep Avrupa’da tahsil yaptılar ama değişim sağlayamadılar.

Değişimi Bediüzzaman’ın varisleri ve talebeleri ve vakıfları, dergahların yıllarca uzlette lailahe illallah ile zikreden insanları anladılar. Dünya risale okuyor, o kütüphaneler ise küf kokuyor. Bediüzzaman’ın yaptıkları mazinin yanılmışlarına cevap geleceğin kalkınmasına güzel uygulamalardır. Ama onun hareketlerini mazi ile değişim tarihi ile bağlantılı anlamak ve anlatmak lazım. Entelektüel nurcular, haydi beyler, Davutoğlu gibi bakın tam yirmi yıl önce ne biçim bir tekamül anlayışı ile düşünmüş. Bediüzzaman’ın yenileşme ve değişim tarihi bir büyük tarih ve sanat ve edebiyat, felsefe doktorası olur. Çünkü o değişimi dini, sanatsal, estetik, siyasi, itikadi, çok boyutlu olarak alır. Burada anlattığımız nesillerin yeni ülkeler için yapacakları değişimdir. Bugünkü siyasi değişme o değişim anlayışının bir tezahürüdür.

Prof. Dr. Himmet Uç

www.NurNet.Org

2 tane yorum yapılmış

  1. erdem dedi ki:

    Milli eğitim bakanlığı . kültür bakanlığı ve bu ülkede düşünen her ferd, hepimiz toptan bir seferberliğe girmeliyiz.Milli eğitim bakanlığı 100 temel eserin 101-102’incisini”gençlik rehberi” ve “küçük sözler” olarak ilan etmeli. Kültür bakanlığımız “Risale-i nur külliyatı”nı tahrif olmaması için orijinal nüsha olarak basmalı ve yayınları içine dahil etmeli .. Bandrol meselesini kolaylaştırıp, orijinal olarak basmak isteyen sivil toplum kuruluşlarına ve yayın evlerine biran önce diğer eserlerde olduğu gibi basma yetkisi ve yeterli bandrolü vermeli Bu seferberlik “kendi dini değerlerimizi yeniden keşfetmek, islamı nefsimizde ve neslimizde nasıl yeniden yeşertiriz , ihlasla yeni nesillerimizde nasıl yaşatırız” gayesi ile olmalıdır. Bid’aların istilası zamanında (batı kültürünün egemen olduğu hatta batıdan ziyade batıcı olunduğu ) Batı ülklerinde olmayan sefahetin, rezaletin, şiddetin, trafik terörünün ve kural tanımazlığın gerçek sebepleri sosyolojik ve ,psikolojik verilerle ortaya çıkarılıp bu sonuçlara göre gerekli önlemler okullarda , tv ve sosyal medyada alımalı, gençler doğru bir şekilde bilgilendirilmelidir.Gerekli sosyo pisikolojik tedbirler alınmalıdır. Eğitim sistemimizde köklü değişiklikler yapılmadıkça işimiz zor sayın hocam…İslama göre yapılmaması gerekenlerin yapılıp yaygınlaştığı , insanların inandığı gibi yaşamayıp yaşadığı gibi inanmayı tercih ettiği bir ortamda “Doğru islamiyetin ve islamiyetin emrettiği doğruluğun” hakim olması zor, Evvela hırsızlığın ve her türlü hile ve aldatmanın bir gelir kapısı veya meslek olduğu cezasının yok denilecek kadar az olduğu bir ortamda ,hırsızları ,arsızları yolsuzları ve yol kesenleri durdurmak zor..Bu davranış sahipleri caydırıcı cezalarla cezalandırılmalı, gerekli görülenlere yeniden topluma kazandıracak yasalar ve projeler olmalı.. .O yasaları doğru anlayıp tarafsız ve doğru yorumlayacak Akıl ve vicdan bütünlüğüne sahip idareci , hakim ve savcılarımız ,bireylerimiz yetiştirilmelidir…Yoksa işimiz zor sayın hocam…

  2. Düşünen kadın dedi ki:

    Ben bu sayfayı Facebook te paylaştım. Paylaşma nedenim ise MEB te yapılan haksız kıyımları yapanlara karşı dinimizin emrettiklerini hatırlatmak. Özellikle de bu haksızlıklara karşı Müslüman olduğunu iddia eden kişilerin suskun kalmasıda zulm edenler eşdeğer tutulduğunu ( dinimizce) hatırlatmak isterim. Anlayana tabi ki

Sende yorum yazabilirsin