İşarat-ül İ’caz’ın Yeni Tercümesi!

Bediüzzaman Hazretleri, İşârâtü’l-İ’caz’ı “Ta’likât” isimli eserinin de kâtipliğini yapan Molla Habib Ağabeye yazdırmıştır. İşârâtü’l-İ’caz’ın hemen baş tarafında bu eseri Birinci Dünya Savaşının ilk senesinde cephede ve yanında başvuracak kaynak kitap olmadan te’lif ettiğini söyler. İşaratü’l-İ’caz, Risale-i Nur Külliyatının bir fihristesi, bir listesi ve o Nur bahçesinin bir fidanlığıdır. Sırr-ı i’cazı’l-Kur’an’ın bir menbaı (1) olan bu eser Fatiha Suresi ile Bakara Suresinin ilk 33 ayetinin tefsiridir. Bu eser için Mehmed Akif Ersoy “Eğer âlim iseler, gitsinler Bediüzzaman’ın yazdığı İşaratü’l-İ’caz’ı anlamaya çalışsınlar” (2) demiştir.

Aslı Arapça olan eser, müellifin kardeşi Abdülmecid Nursi tarafından Türkçe’ye tercüme edilmiştir. Müellifimiz, tam ismiyle “İşârâtü’l–İ’caz fi mezânnı’l-îcâz” olan İşârâtü’l-İ’cazı, içinde bulunduğu şartlardan ötürü gayet muhtasar ve öz bir şekil telif ettiğini söyler.(3) Bu sebeptendir ki Risale-i Nur okuyanlar tarafından en zor anlaşılan kitapların hemen başında İşârâtü’l-İ’caz gelmektedir. Birçok nur talebesi Kur’an’ın yepyeni yorumları, ince manaları, ilimlerin keşfiyle anlaşılan gerçekleri tespit eden bu eserin inceliklerine vakıf olamamanın üzüntüsünü yaşamaktadır. Bu sıkıntımıza bir nebze de olsa çözüm olabilecek yepyeni bir İşârâtü’l-İ’caz tercümesi yapıldı. Bu tercüme daha önce de büyük müfessir Kadı Beydavi’nin tefsirini Türkçe’ye kazandıran Prof. Dr. Şadi Eren tarafından uzun süren müdakkik bir çalışma ile hazırlandı.

Kur’an’ın nazmındaki vecizliği ve mucizeliği ortaya koyan orjinal bir Kur’an tefsiri olan İşârâtü’l-İ’caz’ın hemen her kelimesi derin manaları kuşatmaktadır. Böyle bir eserin günümüz Türkçesi ile kuru bir tercüme halinde sunulması oldukça fazla mana kaybına ve anlaşılamamaya sebep olur. Bu durumun bilincinde olan Şadi Bey tercümenin birçok yerine dipnotlar şeklinde açıklamalar koymuştur. Okunan her pasajın mütalaa ve tefekkür edilebilmesi kritik kavramların iyi irdelenmesine bağlıdır. Bu sebeple çalışmanın sonuna da “Kavramlar ve Kelimeler Lügati” konulmuş.

Ehli tarafından bir numunesi incelenen tercümenin başarılı olduğu söylenmektedir. Hem bir tefsir hocası hem de otuz yıldır Risale-i Nur okuyan bir Nur Talebesi olarak Şadi Bey’in böyle bir tercümesi istifadeye medar olacaktır.

Bu tercüme hakkında ilk aşamada şu sorular akla gelebilir: Neden yeni bir tercüme? Tercümedeki izahlar manaya gölge olmaz mı? Şadi Bey tercümesinin giriş kısmında bu sorulara şu şekilde cevap vermektedir:

“Belki bazıları “Bediüzzaman hayatta iken yapılan tercüme elimizde iken buna ne lüzum vardı?” diye sorabilirler. Her iki tercüme beraber incelenirse böyle bir soruya lüzum kalmayacağını sanıyoruz. Diğerinde yer almayan manalara insanımızın ihtiyacı olduğu kanaatindeyiz. Kaldı ki yaptığımız çalışma sadece tercüme değildir, dipnotlarla ve sondaki kavram ve kelime lügatiyle eserin anlaşılması daha kolay hale gelmiştir.

Kur’an Hazreti Peygamber devrinde cem edildi, ama Mushaf hâline gelmesi Hazreti Ebubekir döneminde oldu. Harekelenmesi daha sonraki dönemde gerçekleşti. Cüzlere, hiziplere ayrılması, kenarlarına süslemeler yapılması, zamanın akışı içinde yapıldı. Bütün bu merhalelerde “Hazreti Peygamber devrinde böyle değildi” şeklinde itirazlar da oldu, ama öze ilişmeden yapılan bu gibi çalışmaların aslında birer tekâmül olduğu, ümmetin lehine olduğu görüldü.

Asıl kaynak varken haşiye ve şerhlerle işi uzatmak bazen faydadan ziyade zarar verebilmekte, öze ulaşmak yerine kabukla oyalayabilmektedir. Bunun farkında olarak, sadece anlamaya destek olabilecek kısa dipnotlarla iktifa ettik. Gölge değil, ayine olmaya çalıştık.

Kitap içinde yer alan başlıklar, istifadeyi kolaylaştırmak için genelde tarafımızdan konulmuştur.”

Sonuç:

İslam Dünyasının en etkin eğitim kurumlarından biri olan El-Ezher Üniversitesi’nde ders kitabı olarak okutulan (4) İşarat’ül-İ’caz tefsiri Kur’anın vech-i i’cazını hârika bir tarzda beyan ve ispat etmiştir.(5) Birinci cüzünün tamamı yetmiş cüz olacak şekilde telif edilmek istenen İşârâtü’l-İ’caz’ın (6) Şahdamar Yayınlarından çıkan bu yeni tercümesi ile Kur’an sırlarının kapısını aralamamıza yardım eden Prof. Dr. Şadi Eren hocamıza hizmetlerinden ötürü teşekkür eder, başarılar dilerim.

ZAFER KARLI

www.NurNet.Org

Kaynaklar :
1- Emirdağ Lahikası II / 85 p1
2- Mufassal Tarihçe-i Hayat:1/241-Abdülkadir Badıllı- İst-1998
3- İşaratü’l-İ’caz ;Tenbih s.9
4- Birinci Dünya Savaşı’nda Bediüzzaman Said Nursî (Dr. Ramazan Balcı) Dipnotlar
5- Asa-yı Musa 65 p3
6- Emirdağ Lahikası II / 85 p1

2 tane yorum yapılmış

  1. Muhammed Numan diyor ki:

    1 sene önce çıkan işarat-ül i’caz dersleri kitabı mı? yoksa kendisine sorduğum yeni üslublu çıkacak olan kitabı mı acaba?

Sende yorum yazabilirsin