Dünya Akıl ve Delil Çağına Giriyor

İslam dünyası neden geri kaldı ve gelecekte nasıl tekrar yükselecek. Bediüzzaman Hazretleri, tarihin iki büyük döneme ayrıldığını söyler:
Biri Mazi yani Duygular Mektebi, Geçmişte akıldan ziyade hisler, kuvvete dayalı hükmetme, taraftarlık ve taassub hakimdi. İnsanları ikna etmek için mantıklı delillerden ziyade, duyguları okşayan parlak sözler yeterli oluyordu.

Diğeri İstikbal yani Fikirler Medresesi, Gelecekte ise akıl, hikmet, delil ve hak hakim olacaktır. Artık insanlar sadece süslü sözlere değil, sağlam kanıtlara bakacaklardır. “Biz delil isteriz, süslü tasvirlerle aldanmayız” diyecekler.

Üstad, ilginç bir tarihsel ayrım yapmaktadır. İslam dünyası ilk 300-500 yıl boyunca kemal yani olgunluk dönemini yaşamıştır. Ancak 5. hicri asırdan 12. asra kadar olan dönemde güç, hakkın önüne geçmiş; duygular aklın önüne geçmiştir.

Üstad kendi bulunduğu dönemden sonrasını “İstikbal” olarak tanımlar ve bu dönemin akıl ve fen dönemi olduğunu vurguluyor. Eski Dönemde kuvvet, heves, hisler ve bağnazlık hakimdi. Yeni Dönemde hak, delil, akıl, ve hamiyet hakim olacaktır.

Bediüzzaman’a göre, geçmişte mezhep ve meşrep kavgalarının sebebi, taraftarlık hissinin hakikat sevgisinin önüne geçmesidir. Gelecekte ise fen ve ilmin yardımıyla, insanlar körü körüne bağlanmak yerine delille ikna olacakları için gerçek bir birleşme ve medeniyet doğacaktır. Üstad, Hristiyanlık gibi bazı dinlerin tarihte “aklı azledip ruhbanı taklit ederek” saptığını savunur. İslamiyet’in ise tam tersine, akıl ile meşveret eden bir din olduğunu belirtir. Kur’an’daki “Hiç düşünmez misiniz?”, “Bakmaz mısınız?”, “Akıl etmez misiniz?” gibi ayetleri örnek göstererek, İslam’ın hakikatinin ancak akıl ve ilimle tam olarak anlaşılabileceğini söyler.

İslamiyet, asıl ve büyük insanlıktır. Şu anki medeniyetin getirdiği güzellikler İslam’ın getireceği o büyük adaletin ve hakikatin sadece bir ön hazırlığıdır. Gelecekte İslamiyet, Asya’nın ve insanlığın üzerinde “bulutsuz bir güneş gibi” parlayacaktır. Çünkü insanlık tekâmül ettikçe, zorbalığa değil, hakka ve delile boyun eğecektir; İslam ise baştan aşağı hak ve delildir.

“Ey Müslümanlar! Geçmişteki kavgalara ve cehalete bakıp ümitsiz olmayın. Dünya artık ‘akıl ve delil’ çağına giriyor. İslamiyet’in özü akıl ve hakikat olduğu için, fen ve ilim ilerledikçe İslamiyet daha parlak bir şekilde ortaya çıkacaktır. Biz şimdinin çocukları ve geleceğin adaylarıyız. Bu yüzden taklitçiliği bırakıp delile ve akla sarılmalıyız.”

Çetin Kılıç

Kaynak: Muhakemat