Neden Olduğundan Fazla Göstermemeliyiz?

Bu yazımızda “şöhretin hakikati tahrif etmesi” konusunu ele alacağız. Bediüzzaman hazretleri, bir kişi meşhur olduğunda, halkın o türe ait her türlü güzelliği veya özelliği o kişiye mal etme eğilimini mübalağa ve hurafeyi eleştirmektedir.

İnsan psikolojisinde şöyle bir eğilim vardır: Kıymetli bir sözü veya işi, değerini artırmak ya da reddedilmesini önlemek için o konuda meşhur olmuş birine nispet etmek. Buna “hediye-i müstebidane” zorba bir hediye denir. Halk, bir milletin ortak fikrinden doğan başarıları tek bir kahramana yükleyerek o şahsı adeta bir ucubeye dönüştürür.

Rüstem-i Zal, İran mitolojisinin kahramanıdır. Cesaret ile meşhur olduğu için, İranlılar tüm kahramanlık hikayelerini ona yüklemişlerdir. Sonuçta hayalî, devasa ve imkansız bir figür ortaya çıkmıştır.

Molla Nasreddin, zekası ve mizahıyla tanındığı için, yüzyıllardır söylenen her komik veya zekice söz ona mal edilmiştir. Molla Nasreddin’in lisan-ı haliyle şu der, “Bu sözlerin hepsi benim olamaz, çünkü benim ömrüm buna yetmez. Fazlasını bana yüklemek, benim doğal zarafetimi bozar ve yapaylaştırır.”

Said Nursi hazretleri, bu durumun tehlikesine dikkat çeker “Hurafatın kapısı buradan açılır.”
Bir insana hak etmediği özellikleri yüklemek mübalağa etmek, aslında ona iyilik değil kötülüktür. Çünkü:

* Doğru olan şeylerin gücünü ve inandırıcılığını kırar.
* Araştırma ve hakikat kapısını kapatır.
* Yalan, bir sonraki yalana zemin hazırlar.

“İhsan-ı İlahîden Fazla İhsan, İhsan Değildir”

Allah’ın bir insana verdiği fıtri özellikler ve makam yeterlidir. Onu daha fazla yüceltmek için hayalî vasıflar eklemek, o kişiyi asıl değerinden düşürür. Bir malın içine yabancı madde karışınca malın saflığı bozulduğu gibi, hakikatin içine karışan hayal de hakikati değersizleştirir.

Gerçeğin, kendini sevdirmek için yalana ihtiyacı yoktur. Kur’an ve sahih hadislerin ışığı kalpleri aydınlatmaya yeterlidir.
Mantık süzgecinden geçmiş sahih tarihler ve hadisler bize kâfidir. Bir şeyi olduğundan büyük göstermek ona değer katmaz; aksine onun gerçek güzelliğini gölgeler ve insanları hurafelere sürükler. “Bir dane-i hakikat, bir harman hayalata müreccahtır tercih edilir.

Çetin Kılıç

Kaynak: Muhakemat (RNK)