Kur’ân açık söyler: “Müminler ancak kardeştir.” (Hucurât, 10) Bu kardeşlik; nutukla değil, bayrakla değil, zorla değil ancak adaletle ayakta durur. Said Nursî, Kürtlerin geri kalmışlığını ırkî bir meseleye değil, eğitim eksikliği, fakirlik ve iç çekişmeye bağlar. Silahlı isyanı bu yüzden reddeder.

Said Nursi Hazretlerinin İsyan ve Şiddet Uyarısı
“Bizim vazifemiz dâhilde asayişi muhafazadır.” (Münâzarât)

Kürtlere açıkça şunu söyler: Hak arayışı, asayişi bozarak yürütülemez. İsyan, Kürt halkına fayda değil zarar getirir. Ayrılıkçılığa Net Red: “Eğer Türkler giderse, Kürtler perişan olur.” (Münâzarât) Türk–Kürt ayrılığının Kürtler için felaket olacağını söyler; birlik vurgusu yapar.

Türklere ve Kürtlere Ortak Çağrı
Türklere Hitabı: (Eski Said Dönemi)
Türklerin Tarihî Rolü: “Türkler İslamiyet’e çok hizmet etmişlerdir.” (Münâzarât)
Said Nursî, Türklere üstünlük değil sorumluluk yükler. Bu hizmetin şartı adalettir. Der.
Kibire Karşı Uyarı:
“Kuvvet adalette olmazsa, istibdat olur.” (Münâzarât)
Devlet gücünün adaletten kopması hâlinde kardeşliği yıkacağını söyler. Türklere, Kürtler üzerinde tahakküm kurma uyarısıdır.
İnkârın Tehlikesi:
“Zorbalıkla yapılan ıslahat, tahribattır.” (Eski Said dönemi) Kültürü, dili ve yerel gerçekliği yok sayan politikaların ıslah değil bozgunculuk olduğunu belirtir.
Birlik ve Kader Ortaklığı:
“Türkler ve Kürtler İslamiyet’in iki kahraman ordusudur.” (Münâzarât)
İki halkı rakip değil, birbirini tamamlayan iki unsur olarak görür.
Kardeşliğin Şartı:
“Meşveret ve adalet, bu milletin hayatıdır.” (Münâzarât)
Birliğin şartı: Zorbalık değil meşveret; baskı değil adalettir.
“Türk adaletle lider olmalı, Kürt ilimle güçlenmeli; ikisi de İslam kardeşliğini zedeleyecek yollardan uzak durmalıdır.”

Kürtlerin Sorununun Teşhisi:
“Bu milletin düşmanı cehalet, zaruret ve ihtilaftır.” (Münâzarât)
Said Nursî, Kürtlerin geri kalmışlığını ırkî bir meseleye değil, eğitim eksikliği, fakirlik ve iç çekişmeye bağlar. Silahlı isyanı bu yüzden reddeder.
İsyan ve Şiddet Uyarısı:
“Bizim vazifemiz dâhilde asayişi muhafazadır.” (Münâzarât)
Kürtlere açıkça şunu söyler:
Hak arayışı, asayişi bozarak yürütülemez. İsyan, Kürt halkına fayda değil zarar getirir. Güven, baskıyla değil adaletle inşa edilir. Türk–Kürt meselesinin çözümü; ne inkârda ne isyanda, adaletle yürütülen müsbet harekettedir. Güçle dayatılan her düzen geçicidir; adaletle kurulan düzen kalıcıdır. Bugünkü sorun “çözüm bilinmiyor” değil; büyük ölçüde bilinen çözümün neden hayata geçirilemediği. Said Nursî çizgisinden ve bugünün gerçekliğinden bakarak dürüstçe cevaplayalım.

Bugün İçin Somut Çözüm Teklifleri
Devlet somut olarak ne yapmalı:
Bu soruya artık genel ilkelerle değil, somut ve uygulanabilir adımlarla cevap vermek gerekiyor. Said Nursî çizgisini esas alarak, ama bugünün devlet aklına tercüme ederek söyleyeyim:
Devletin yapması gereken şey “daha sert” olmak değil, “daha adil ve tutarlı” olmaktır.
Kürtçenin kamusal alanda önündeki fiilî engeller temizlenmeli
Kültürel faaliyetler kriminalize (suç isnat) edilmemeli.
Anadilin öğrenilmesi “lütuf” değil hak olarak görülmeli.
Kimliğini tehdit altında hisseden insan devlete bağlanmaz. Said Nursî’nin Medresetü’z-Zehra fikrinin bugünkü karşılığı burada bölge halkının temsilcileriyle şeffaf ve sürekli istişare edilmeli. Meşveret, Said Nursî’nin en ısrarcı olduğu ilkedir.

Devlet dini propaganda aracı yapmamalı; ahlak eğitimini desteklemeli. Irkçılığın günah olduğu, kardeşliğin kul hakkı olduğu, samimiyetle yaygınlaştırılmalıdır.
“Asayiş, adaletle korunur.” Yani, Devlet adil olursa, halk terörle özdeşleştirilmezse, hak talebi meşru zeminde karşılık bulursa, şiddet net biçimde reddedilirse terör yalnızlaşır. Yalnız kalan terör uzun süre yaşayamaz.
Neden Bugün Hâlâ Terör Var?
Çünkü aynı anda şu üç şey tam yapılmadı:
1️-Güvenlik var ama adalet eksik algılanıyor
2️-Haklar konuşuluyor ama güvenlik dili baskın
3️-Terör reddediliyor ama kimlik meselesi tam normalleşmedi
Bu dengesizlik: Devleti sert, toplumu yorgun, terörü ise dirençli tutuyor

Gerçekten “Terörsüz bir Türkiye” Mümkün mü?
Cevap: Evet mümkündür.
Eğer terörle mücadele hukuk içinde yürütülürse, Kürt kimliği tehdit değil, toplumsal gerçeklik olarak görülürse, masum–fail ayrımı titizlikle korunursa, gençler için silaha alternatif güçlü bir gelecek kurulursa, Siyaset dili düşmanlık üretmezse o zaman terör destek bulamaz, meşruiyet iddiasını kaybeder, Zamanla “Terör” söner.

SONUÇ: Tekrar ediyorum: Terörsüz Türkiye mümkündür; ama bunun yolu daha fazla korku değil, daha fazla adalet ve meşruiyettir. Vesselâm

Müsaadenizle Risale-i Nur’dan muhabbet ve uhuvvet üzerinde mesaj vermek istiyorum:

Bediüzzaman Said Nursi Hazretlerinin “Gaye-i hayallerinden birisi de iman hizmetinin meyvesi olan meşveret-i meşru’ayı hakikat olarak bütün İslam dünyasına Hürriyet, Adalet, Meşveret ve eşitlik üzerinde tesis edip, Arap, Türk ve Kürd’ler muhabbet ve uhuvvetle el ele vererek, Asr-ı Saadetin bir numunesini yaşatmaktı…”
Yaşasın uhuvvet, yaşasın İslam kardeşliği

10.04.2026
Rüstem Garzanlı

Günümüzde en muztarip olduğumuz mesellerden biri de nizâdır. Ebeveynler çocuklarından, komşu komşusundan, akraba akrabasından, memur amirinden, amir memurundan nizâ devam edegelmektedir. Fertler arasında nizâ devam ettiği gibi devletler – halkından, halk devletinden hatta devletlerarası nizâ devam ediyor.

Kurt ile kuzu bahanesi misali ABD, müttefiklerini koruma adına “İran’ın tehdit oluşturduğunu” İsrail de sözde vaat edilmiş topraklar bahanesiyle İran dahil Orta doğuda bulunan devletlere ABD’in de gücünü arkasına alarak birlikte Filistin, Gaze, Suriye ve İran’da büyük katliamlar yapıyorlar. ABD ile İsrail insanlığa yaptıkları zulüm, baskı ve zorba nizânın en utanç noktasına varmıştır.

Oysa dünya, insanın eline verilmiş geçici bir emanettir. İnsan, çoğu zaman bu emaneti sahiplik zannedip uğruna kırdığı kalpleri, döktüğü kanları, tükettiği ömrü fark edemez hâle geliyor. Yeryüzünde kopan fırtınalara, devletleri sarsan ihtiraslara, sıradan insanların gönlünü yakan küçük hesaplara bakınca insanın dilinden aynı cümle dökülüyor: “Bu dünya bu nizâya değmez.”

İnsanlığın asırlardır bitmeyen çekişmeleri, siyasetlerin gölgesinde büyüyen ihtilaflar, toplumları yoran kavga ve rekabettir. Oysa dünya bir imtihan meydanıdır; sonsuzluk burada değil, ötesindedir. O hâlde bu dünya, uğruna kırılacak kalplere, yıkılacak dostluklara, dökülecek kanlara değmez.

Görüldüğü üzere nizâ: Kavga, çekişme, üstünlük yarışıdır. Zengin fakire, güçlü zayıfa, makam hırslısı hakikate, nefis ise nefse karşı sürekli bir savaş hâlindedir. Oysa bunların hiçbiri insanın mezara girerken yanında götüremeyeceği şeylerden ibarettir.

Bir insan sahip olduğu malları, mevkileri, hatta biriktirdiği öfkeleri bile geride bırakıyor. Dünya ise bir günlüğüne konaklanıp yeniden göçe çıkılan bir han gibidir. Böylesi bir menzilde, kıran kırana süren mücadeleler, gönül yıkmalar, haklar çiğnemeler gerçekten bu kadar kıymetli olabilir mi?

Dünyanın aldatıcı tarafı, fânîliğini unutturmasıdır. İnsan dün ile yarın arasında sıkışıp kalır; fakat yaşadığı an’ın da bir daha geri gelmeyeceğini bilmezden gelir. Hırs, bu unutmanın en büyük sebebidir. Hırs insanı kör eder; kör olduğu için de nizâ kaçınılmaz olur. İnsanlar siyaset için, makam için, ideoloji için, hatta bazen küçük bir gurur için birbirine düşüyor. Oysa hepsi fânîdir. Fânî olanın hatırı için bâkî olan iman, muhabbet ve kardeşlik zedelenemez.

Bediüzzaman’a göre insanların çekişmesinin temel nedeni “nefis ve hubb-u dünya”, yani aşırı dünya sevgisidir. Nefis, kendini merkez yapar; hakikati değil, menfaati ölçü alır. Bu hâl ise barışı değil, çatışmayı doğurur. Barışın yolu, insanın iç âlemini düzeltmesinden geçer. Bu da tevazu, uhuvvet, ihlâs ve tevekkül yani sonucu Allah’a bırakmaktır. Allah, insanı kâinatın özü ve yaratılmışların en şereflisi olarak yaratmıştır. Bir insanın kalbini kırmak, bir dünyayı yıkmak gibidir; bir gönül yapmak ise dünya kadar kıymetlidir.

Bir söz yüzünden küsmek, bir menfaat uğruna dargın kalmak, bir makam için sevdiğini kırmak hiçbirisi insanın ahiret sermayesinin yanında anlam taşımaz. Çünkü kalp, dünyanın değil, ebediyetin aynasıdır. Bundandır ki “Bu dünya bu nizâya değmez” demişler. Vesselâm….

09.04.2026
Rüstem Garzanlı

Bediüzzaman Said Nursî’nin Bakışıyla “Terörsüz Türkiye” (1)

Said Nursî Hazretleri “terörsüz Türkiye” fikrine doğrudan bu isimle yazılmış bir ifadesi yoktur; ancak şiddete karşı duruşu, müsbet hareket anlayışı ve toplumsal barış vurgusu, bugün “terörsüz bir Türkiye” diye ifade edilen hedefle büyük ölçüde örtüşür.

Türkiye’de neden terör var?
Birçok sebep olmasına rağmen dikkat çekici beş madde üzerinde durmak istiyorum:
1-Tarihsel ve kimlik temelli sorunlar
2-Terör örgütlerinin ideolojisi ve stratejisi
3-Bölgesel ve uluslararası faktörler
4-Sosyo-ekonomik faktörler
5- Devletin zaman zaman hatalı politikaları

1-Tarihsel ve kimlik temelli sorunlar:
Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçişte merkeziyetçi ulus-devlet modeli (Bu modelin altında istibdat, adaletsizlik, baskı, rey-i vahit yani tek adam zulmü hâkim olmuştur.)
Kürt meselesinin uzun süre inkâr ve güvenlik politikalarıyla ele alınması dil, kültür, temsil ve eşitlik taleplerinin gecikmesinden dolayı terör örgütlerinin “biz temsil ediyoruz” iddiasını güçlendirmiştir.

2-Terör örgütlerinin ideolojisi ve stratejisi
Örgütler, meseleyi silahlı mücadeleyle çözebilecekleri iddiasıyla hareket etti.

Şiddet, hem devleti provoke etmek hem de halk üzerinde baskı kurmak için kullanıldı.

Zamanla örgüt, halktan kopan, ama silahı bırakmayan bir yapıya dönüştü. Sorunlar gittikçe daha da derinleşti.

3-Bölgesel ve uluslararası faktörler
Türkiye’nin Ortadoğu’ya komşu olması,

Irak, Suriye gibi ülkelerdeki istikrarsızlık,

Büyük güçlerin terör örgütlerini vekâlet aracı olarak kullanması, terörü sadece “iç mesele” olmaktan çıkardı.

4-Sosyo-ekonomik faktörler
Yoksulluk

İşsizlik

Eğitim ve fırsat eşitsizliği
Bunlar örgütlerin insan devşirmesini yani gençleri dağa çıkarmayı kolaylaştırdı.

5- Devletin zaman zaman hatalı politikaları
Toplu cezalandırma algısı

Hak ihlalleri

Güvenlikçi dilin uzun süre tek çözüm olarak görülmesi. Bunlar, terörle mücadeleyi eksik hale getirdi. Elli seneye yakın bir süreç içinde yapılan mücadelelere rağmen hâlâ tamamen terör bitmedi.
Sebebi ise:

Silah bırakan örgütler siyasi ve psikolojik olarak çözülmeden bitmiş sayılmaz

Bölgesel kaos yani kargaşa sürüyor

Güven inşası çok zor ve zaman alıcı

Travmalar hâlâ canlı, bölge halkı üzerinde derin ve kalıcı etkiler bırakıldı.

Şunu net ifade edersek: Terör kaçınılmaz bir kader değildir. Said Nursî’yi bugünün Türkiye’sine taşıyarak, Eski Said Dönemi eserine bakıldığı zaman Said Nursî hazretleri, silaha ve etnik temelli isyanlara karşı çıkmış. “Müslüman Müslümana kılıç çekemez” demiş.

Şiddeti dinin ve aklın reddettiği bir yol olarak görmüş. “Bir masumun hakkı, yüz cani için feda edilmez.” İnkâr ve asimilasyon politikalarını zulüm olarak görmüş. Dil ve kültür üzerindeki baskıları adalete aykırı demiş. Islâh edici eleştiri yapar, fakat devrimci değildi.

Said Nursî Hazretleri daima itidalli tembihlemiş.
Müsbet hareket, Adalet-i mahza ve eğitimi nazara vermiştir.
a) Müsbet hareket
Şiddetsiz, ahlâki, sabırlı bir mücadele ararken devleti ve toplumu kucaklayan, provokasyona kapılmayan bir duruş sergilemiştir. “Asayişe zarar vermek, en büyük cinayettir.” demiş.
b) Adalet-i mahza:
Bireysel suç → bireysel ceza, toplu suçlama ve toplu cezanın reddi ile hukukun herkes için eşit işlemesini tavsiye etmiştir.
c) Eğitim ve maneviyat:
Medrese + mektep + tekke birlikteliği, Kürt bölgelerinde nitelikli eğitim, Dinin teröre alet edilmesinin önüne geçecek sahih ilim için mücadele etmiştir.

Said Nursî, her türlü silahlı isyanı, anarşiyi ve iç çatışmayı açıkça reddetmiştir.
Şiddet, masumlara zarar verir, toplumu daha da parçalar, İslam ahlakıyla bağdaşmaz, terörü dinî ve ahlakî açıdan zararlı görmüştür.

Said Nursî hazretleri, terörsüz bir toplum için, sorunların silahla değil fikirle ve hukukla çözülmesi gerektiğini savunmuş. Türk–Kürt kardeşliğini aynı din, tarih ve kader birlikteliğini vurgulamıştır.

Etnik temelli ayrışmaların dış güçler tarafından körüklendiğini, bunun da ümmete ve vatana zarar verdiğini söyler. Terörün beslendiği ayrımcı dili reddeder.

Said Nursî, zulme karşı olmakla birlikte devlet otoritesinin yıkılmasını daha büyük bir fitne olarak görür. Asayişin bozulması, masumların bedel ödemesine yol açar. Islah yıkarak değil, düzeltip güçlendirerek olur. Bu da terörsüzlüğün temel şartlarından biridir.

Kürt meselesi bağlamında Said Nursî’nin yaklaşımı oldukça net, bütüncül ve barış merkezlidir. O, meseleyi ne inkârla ne de ayrılıkçılıkla ele alır; kardeşlik, adalet ve eğitim ekseninde çözümler sunar. Kürtlerin dilinin, kültürünün, sosyal yapısının meşru olduğunu kabul eder. Ancak bu kimliği ayrılıkçılığın değil, birlik içinde yaşamanın bir parçası olarak görür.

“Bizim düşmanımız cehalet, zaruret ve ihtilaftır.” Bu sözü, Kürt meselesinin temel sebeplerini özetler. Kürtlerin hak arayışının silahla ve isyanla yürütülmesine kesin olarak karşıdır.
Gerekçeleri:
Masum Kürtlerin zarar görmesi, Türk–Kürt kardeşliğinin bozulması, dış güçlerin meseleyi istismar etmesi, Şeyh Said İsyanı gibi olaylara mesafeli durması da bu yüzdendir. Ona göre bu tür hareketler Kürtlerin lehine değil; aleyhine sonuçlar doğurur, demiş.

Said Nursî’ye göre Türkler ve Kürtler: Bin yıldır İslam çatısı altında beraber yaşamışlar, aynı cephede savaşmış, aynı kıbleye yönelmişlerdir. Ayrılmaları her iki taraf için de yıkımdır. Bu yüzden etnik temelli çatışmayı İslam kardeşliğine aykırı görmüştür.

Dış Güç Uyarısı
Said Nursî, Kürt meselesinin özellikle yabancı devletler tarafından kışkırtılabileceğini söyler. Amaçları bölgeyi karıştırmak, Müslümanları birbirine düşürmek ve zayıflatmak olduğunu vurgular. Bu yüzden ayrılıkçı söylemlere karşı temkinlidir.

Said Nursî’ye göre Kürt meselesi
Kimlik vardır ama ayrılık yok, hak vardır ama şiddet yok, sorun vardır ama çözüm terörde değildir. Çözüm eğitim, adalet, kardeşlik ve müsbet harekettir. Bugün “terörsüz çözüm”, “toplumsal barış” ve “birlik içinde haklar” gibi kavramlar konuşuluyorsa, Said Nursî bu çizgiyi bir asır önce açıkça ortaya koymuştur.

Said Nursî, özellikle Türk–Kürt kardeşliğini aynı din, tarih ve kader birlikteliğini sıkça vurgulamıştır. Bu yüzden etnik temelli çatışmayı İslam kardeşliğine aykırı görür.

4. Eğitim ve Adalet:
a) Eğitim:
Doğu ve Güneydoğu için planladığı Medresetü’z-Zehra projesi:
Din ilimleri + fen ilimleri birlikte, ana dilin dışlanmadığı, bölgenin geri bırakılmasını önleyen bir modeldir.

b) Adalet:
Devletin sert, dışlayıcı ve tek tipçi uygulamaları tepki doğurmuştur. Kimlik ve dil meselesinde, Said Nursî Kürt kimliğini ve Kürtçenin varlığını doğal görür, ama kimliği ayrıştırıcı bir ideolojiye dönüştürmez. Kimlik, kardeşliğin içinde yaşamalıdır. Uzun yıllar inkâr ve baskı politikaları uygulandı bu durum, tepki, radikalleşme ve kimliğin siyasileşmesi sonucunu doğurdu.

Said Nursî, hem devlete hem topluma ahlâki bir denge çağrısı yapar. Ahlâk, adalet ve eğitim olmadan hiçbir siyasi çözüm kalıcı olmaz. Türk–Kürt halkı için en önemli tavır, bütün tartışmaların üstünde duran tek bir ilkeye indirgenebilir: Birbirini düşman değil, kader ortağı olarak görmektir. Türk–Kürt halkı için en önemli tavır şudur: Hak ararken kardeşliği yıkmamak; adalet isterken masumu ezmemek. Dinî açıdan Türk–Kürt halkı için en önemli tavır, çok net bir ilkeye dayanır: Mümin kardeşini kimliğiyle değil, kul hakkıyla değerlendirmek. Bunu Kur’ân ve İslam ahlakı çerçevesinde nazara vermek gerekirse;

İmanda Ölçü: Kavim Değil, Takva İslam’da üstünlük ölçüsüdür. Irk, soy, dil değildir. “Allah katında en üstün olanınız, takvaca en üstün olanınızdır.” (Hucurât, 13) Bu ayette: Irk üstünlüğü, Kavmiyetçilik, etnik kibir, Türk’ün Kürt’e, Kürt’ün Türk’e iman açısından hiçbir üstünlüğü yoktur. İslam’da masum can dokunulmazdır.
“Kim bir canı haksız yere öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibidir.”
(Maide, 32) Bu yüzden: Terör, intikam, toplu cezalandırma “Ama onlar da yaptı” mantığı dinî olarak meşru değildir.DEVAM EDECEK

Rüstem Garzanlı

02.04.2026

İnsan hayatı imtihanlarla doludur. Bu imtihanların en zor olanlarından biri de insanların gördükleri cefa karşısında vefalarını terk etmemesidir. Zira insan bazen iyilik yaptığı, emek verdiği veya sadakat gösterdiği kişilerden beklemediği davranışlar görebilir. İşte tam bu noktada insanın kalbinde bir kırgınlık oluşur ve çoğu zaman bu kırgınlık vefanın yerini almaya başlar. Hâlbuki hakikî ahlâk, cefaya rağmen vefayı terk etmemektir.

Vefa; sadakat, bağlılık, iyiliği unutmamak ve hatır gözetmek demektir. Cefa ise sıkıntı, eziyet, haksızlık veya nankörlük olarak ortaya çıkabilir. İnsan tabiatı gereği kendisine yapılan kötülüğü hatırlamaya meyillidir. Bu yüzden birçok kişi gördüğü bir cefa sebebiyle geçmişteki bütün iyilikleri unutur. Böylece bir anlık kırgınlık, yılların dostluğunu ve bağlılığını silebilir. Oysa bu durum, insanın kendi karakterini zayıflatır.

İslâm ahlâkında vefa çok yüksek bir değerdir. Çünkü vefa sadece insanlara karşı değil, aynı zamanda Allah’a, dine, dostluğa ve geçmişe karşı bir sadakat göstergesidir. İnsan vefayı kaybettiği zaman sadece bir ilişkiyi değil, aynı zamanda kendi ahlâkî duruşunu da kaybetmiş olur. Bu sebeple Hafız-ı Şirazî “Cefa yüzünden vefayı terk etme” diyerek insanın gördüğü cefayı değil, yaptığı vefayı esas alması gerektiğini vurgulamıştır.

Bundan dolayı insanın asıl değeri, kendisine yapılan muameleye göre değil, kendi ahlâkına göre hareket etmesinde ortaya çıkar. Birisi haksızlık yaptığında onun seviyesine inmek kolaydır. Yüksek ahlâk sahipleri kırgınlığa rağmen doğru olanı yapar. Çünkü vefa başkasının davranışına bağlı bir erdem değildir; vefa, insanın kendi karakterinin bir yansımasıdır.

Toplumların ayakta kalmasında da vefanın büyük bir rolü vardır. Eğer insanlar gördükleri küçük bir cefa sebebiyle bütün bağlarını koparmaya başlarsa, dostluklar zayıflar, aile bağları sarsılır ve toplumsal güven kaybolur. Bu yüzden vefayı korumak, aslında toplumun huzurunu korumaktır.

İnsan gerektiğinde hakkını arayabilir; ancak bunu yaparken kin ve intikam duygusuna kapılmamalıdır. Çünkü kin kalbi karartır, vefa ise kalbi güzelleştirir. Affedebilmek ve iyiliği unutmamak, insanın ruhunu büyüten en önemli özelliklerdendir.

Said Nursî Hazretlerine göre vefa, bir insandan görülen küçük kusurlar yüzünden geçmişteki büyük iyilikleri unutmamaktır. O bu hakikati şu manaya gelen ifadelerle anlatır: “İnsanın hayat-ı içtimaiyesini ifsad eden bir desise-i şeytaniye şudur ki: Bir mü’minin bir tek seyyiesiyle, bütün hasenatını örter. Şeytanın bu desisesini dinleyen insafsızlar, mü’mine adavet eder.” 1

Bu anlayışa göre insan, bir kardeşinin hatasına takılıp kalmamalı; onun iyiliklerini ve güzel taraflarını da görmelidir. Ona göre bir hizmetin devamı için ihlâs, sadakat ve vefa olduğunu belirterek birbirlerinin kusurunu değil faziletini görmelerini tavsiye etmiştir. Demek ki vefa, sadece bir ahlâk kuralı değil, iman kardeşliğinin de bir gereğidir. İnsanlar bazen hata yapabilir, kırabilir veya cefa gösterebilir. Ancak mü’min, bu cefalar yüzünden geçmiş iyilikleri silmemeli ve vefasını kaybetmemelidir. Çünkü vefa, kalbin temizliğini ve imanın olgunluğunu gösteren önemli bir haslettir.

Hülâsa: İnsanlar kırabilir, haksızlık yapabilir veya nankörlük gösterebilir. Fakat bütün bu olumsuzluklara rağmen vefayı kaybetmemeli; aksine vefa ile kendi karakterini ve insanlığını korumalıdır.

Rüstem Garzanlı
01.04.2026
Dipnotlar:

1- Lem’alar, 13. Lem’a.